AI in de advocatuur wint snel terrein. Artificial intelligence, ofwel AI, is inmiddels niet meer weg te denken uit onze samenleving, van de algoritmes van Netflix en Spotify tot smart home-systemen, zelfrijdende auto's en ChatGPT. Waar AI enkele jaren geleden nog een ver-van-je-bed-show was, maken steeds meer advocatenkantoren er vandaag gebruik van voor jurisprudentieonderzoek, dossieranalyse en het opstellen van conceptteksten. Maar dat roept ook belangrijke vragen op: wat zijn de voordelen, wat zijn de risico's, en kan AI het werk van de advocaat ooit vervangen?
In dit artikel bespreken we de belangrijkste kansen en aandachtspunten van AI binnen de advocatuur.
Voordelen en risico's van AI voor advocaten
AI heeft veel voordelen voor de advocatuur. Het doen van juridisch onderzoek gaat sneller doordat AI grote hoeveelheden (juridische) informatie binnen een paar seconden kan analyseren en kan samenvatten. Ook kan AI ondersteunen in het opstellen van basis-processtukken, waardoor de advocaat meer tijd over houdt voor het (zware) inhoudelijke werk. Maar die voordelen betekenen niet dat er geen gevaren op de loer liggen door het gebruik van AI.
Het grootste risico bij het gebruik van AI in de juridische wereld, zijn “hallucinaties”. Dit is onjuiste informatie die als juist wordt gepresenteerd. Denk bijvoorbeeld aan niet-bestaande jurisprudentie of wetsartikelen die verkeerd worden geïnterpreteerd. In Nederland hebben inmiddels al meerdere advocaten een waarschuwing gekregen nadat zij verweerschriften indienden die gemaakt waren met (behulp van) ChatGPT, waar niet-bestaande rechtspraak werd aangehaald of uitspraken die over een heel ander onderwerp gingen. Enkelen van die advocaten moeten zelfs een AI-cursus volgen. Maar ook voor mensen die juridische hulp zoeken en iets opzoeken via Google, komen al snel bij Gemini (de AI-tool van Google) of ChatGPT terecht en stappen vervolgens met die informatie naar een advocaat, waarna ze te horen krijgen dat die informatie juridisch niet juist is. Dat is niet alleen voor de cliënt vervelend, maar ook onhandig voor de advocaat die de cliënt ervan moet zien te overtuigen dat de informatie van ChatGPT écht niet de juiste informatie is.
Ook de vertrouwelijkheid, de grootste bouwsteen binnen de advocatuur, is niet altijd gewaarborgd door AI-toepassingen. Advocaten moeten er daarom alert op zijn dat zij geen vertrouwelijke informatie, die hun geheimhoudingsplicht raakt, delen in de toepassingen die zij gebruiken.
Welke AI-tools zijn geschikt voor advocaten?
Als advocaat hoef je AI niet buiten je kantoormuren te houden. Sterker nog, goed gebruik van de juiste AI-tools kan enorm bijdragen aan de dienstverlening. De kunst is dan wel, hoe je AI het beste kunt gebruiken voor jouw werk.
Stap één is een goede, juridische chatbot vinden en Gemini of ChatGPT alleen nog te gebruiken voor je dagelijkse, niet-juridische dingen zoals inspiratie voor wat je vanavond gaat eten. Er zijn inmiddels al heel wat juridische chatbots te vinden. Denk aan LegalMike, Lexboost, LegalPA en nog vele anderen. Dit zijn AI-chatbots, zoals ChatGPT, maar dan speciaal ontwikkeld voor de juridische wereld. Als je als advocaat gebruik wil maken van een AI-toepassing, is het aan te raden je te verdiepen in welke juridische chatbot het beste past bij jouw kantoor en jouw rechtsgebied. Waar de ene chatbot vooral is ontwikkeld voor de internationale rechtspleging, zijn andere juist beter voor ondersteuning in de Nederlandse praktijk.
Stap twee, is het goed kunnen omgaan met AI en chatbots. AI-toepassingen zijn weliswaar getraind in het beantwoorden van vragen, maar AI is geen mens en vraagt dus ook niet om context. Het is dus belangrijk dat je precies weet wát je wil vragen en hoé je dat moet vragen om het antwoord te krijgen waar je naar op zoek bent. Dat laatste noemen ze een “prompt”, ofwel een opdracht die je aan de AI-chatbot geeft. Een goede prompt bevat een specifieke en concrete vraag of taak, voldoende achtergrondinformatie, een helder doel en een gewenst resultaat.
De AI-chatbot moet precies weten waar jij naar op zoek bent en waar hij aan moet voldoen. Die input moet de advocaat zelf leveren, dat kan de AI-tool niet zelf invullen. Er is een verschil tussen het schrijven van een blog voor op de website of een verweerschrift, dus wees in je vraagstelling duidelijk en specifiek over waar je naar op zoek bent. Geef ook duidelijk aan wat je precies wil bereiken met hetgeen wat je aan het AI-model vraagt, en welk resultaat je graag wil zien, zoals de doelgroep die je wil bereiken, de lengte van het stuk tekst wat je vraagt, stijl en opbouw. Hoe specifieker je bent, hoe beter het resultaat.
Kan AI de advocaat vervangen?
Nee, AI kan advocaten ondersteunen, maar niet vervangen. Voor het schrijven van processtukken op maat, juridische argumentatie en menselijk contact met cliënten blijft de advocaat onmisbaar.
Een AI-toepassing kan helpen bij het uitleggen van de wet en het vinden van goede jurisprudentie, maar het schrijven van een verzoekschrift, pleitnota of verweerschrift dat volledig is toegespitst op de zaak, de cliënt én de eigen stijl van de advocaat is niet iets wat een AI-tool kan overnemen.
Maar de advocatuur is meer dan juridische dienstverlening alleen. De menselijkheid in ons beroep is van grote waarde. Als advocaat ben je er niet alleen om een processtuk te schrijven of juridische argumenten te bedenken, maar ook om die argumenten met kracht uit te dragen en je cliënten te ondersteunen in moeilijke periodes in hun leven. Dat zijn onderdelen van ons werk die geen kunstmatige intelligentie kan vervangen.
